روانشناسی و کودک پروری

کودکان بزرگ ترین سرمایه والدین در زندگی هستند

امروزه چگونگی تربیت کودک از رایج ترین دغدغه های والدین است، اما روانشناسان توصیه های زیادی برای کمک به والدین در تربیت کودکان بیان کرده اند.

تصمیم به صاحب فرزند شدن در خانواده ، یعنی پذیرفتن مسئولیت سنگین در تربیت کودک.

تربیت کودک یکی از دشوارترین و در عین حال لذت بخش‌ترین کارهای دنیاست. کاری که شاید کمترین آمادگی برای انجام آن را داشته باشید.

وقتی که کودک  خود را تربیت می کنید به آن ها می آموزید که چگونه رفتار کنند.

والدین برای کودک خود قالب های رفتاری میسازند.

 الگوی رشد کودک به شدت متاثر از ژن ها و ارثیه ی اوست، اما توجه داشته باشید مسایل روانی و ذهنی نیز در مساله رشد به شدت موثر است.

روانشناسی و کودک پروری

 نقاط عطف رشد 

مهارت‌هایی مانند برداشت قدم اول، اولین لبخند و بای بای کردن، نقاط عطف رشد هستند.

نقاط عطف رشد کارهایی هستند که اکثر کودکان در سن خاصی انجام‌شان می‌دهند.
کودکان با بازی، یادگیری، حرف زدن، رفتار و حرکت به نقاط عطف خود دست یافته‌اند.

روانشناسی

مشکلات رفتاری رایج در کودکان

ناخن جویدن :

از میان عادت های عصبی ناخن جویدن معمول ترین می باشد .

در صورت عدم درمان ، احتمال ادامه آن از کودکی به دوران نوجوانی و بزرگسالی وجود دارد .

ناخن جویدن در نوجوانان با افزایش قابل توجه رفتارهای بدون تمرکز و بروز مشکلاتی در مراحل گذر در زندگی فردی و احساس بی ثباتی مرتبط است.

دلایل روان شناختی اصلی که با این رفتار مرتبط هستند شامل:

ترس، نگرانی، اضطراب و خلق و خوی غیر متمرکز است.

ناخن جویدن در کودکان مکانیزمی است برای مقابله با شرایط استرس زا، خستگی ، گرسنگی و یا پایین بودن اعتماد به نفس.

بیماری های روانی که اغلب در رابطه با ناخن جویدن کودکان و نوجوانان میباشد، شامل:

اختلال کمبود توجه، بیش فعالی، اختلال اضطراب جدایی، اختلال تومور، اختلال وسواس فکری، اختلال افسردگی، اختلال اضطراب عمومی و هراس.

اگر ناخن جویدن کودک ریشه روانی نداشته باشد، از روش های معمول دیگر برای این عادت میتوان استفاده کرد.

اعمال ماده بد طعم روی ناخن، مجازات و یا یادآوری کودکان برای متوقف کردن ناخن جویدن از روشهاییست که ممکن است موثر باشد ؛

اما این روش احتمال دارد که اضطراب را افزایش دهد.

مشغول کردن کودک و یا ترغیب او به انجام کارهای دستی مانند نواختن موسیقی، تمرین و فعالیت های ورزشی یا استفاده از توپ های کوچک موثر است.

از عادت های عصبی دیگر در کودکان می توان به کشیدن موها ، فشردن دندان ها و… اشاره کرد .

نشانه های عصبی در کودکان

 

دروغگویی کودکان :

دروغگویی کودکان ممکن است علل درونی داشته باشد، ماننند:

١. دروغگویی نوعی انحراف از سلامت روانی است.وقتی والدین به درستی به نیازهای کودک پاسخ ندهند، کودک دروغگو می‌شود.

٢. ضعف شخصیت و مورد تحقیر و تمسخر واقع شدن کودک به وسیله والدین و اطرافیانش منجر به دروغگو شدن او می‌شود.

٣. وقتی از سوی والدین و عزیزان به کودک توجه نشود، کودک برای جلب توجه شروع به دروغ گفتن میکند.

٤. داشتن والدین یا اطرافیان دروغگو، الگوی نادرستی را برای کودک میسازد و تقلید از انها شخصیت دروغگو در کودک میسازد.

٥. کودکانی که به شدت توسط والدین و اطرافیان‌شان سرکوب و تنبیه می‌شوند، برای فرار از شرایط سخت به دروغ رو میاورند.

٦. والدینی که از کودکان انتظارات بیش از حد دارند، باعث میشوند کودک بخاطر ترس از انتقاد دروغ بگوید.

کودکان تا حدود 4 سالگی بر اساس خشنودی والدینشان برخورد می کنند و به این علت دروغ میگویند.

اما اگر کودک بعد از سنین پنج تا شش سالگی همچنان به دروغگویی خود ادامه دهد، می تواند جای نگرانی داشته باشد!

والدین باید با بررسی علل توسل او به این امر، سعی در رفع کمبودهایی نمایند که در حقیقت عامل پناه جستن او به دروغگویی است.

اما معمولاً کودکان در حدود شش تا هفت سالگی، از میزان دروغ های خود می کاهند.

آنها در می یابند که دیگر دلیلی برای دروغ گفتن وجود ندارد و فقط در موارد نادر به چنین کاری متوسل می شوند.

روانشناسی کودک

 

خجالت و کم رویی کودک :

ویژگی و مشخصه کلی کودکان خجالتی میتواند به شرح زیر باشد:

1. نسبت به بچه های دیگر دوری میکنند. به نظر عصبی هستند یا میترسند و کم حرفند، آن ها اغلب تنها بازی می کنند.

2. عموما فقط به بازی بچه های دیگر نگاه میکنند اما به آن ها ملحق نمی شوند .

3. آن ها بسیار ساکت هستند چیزهای زیادی برای گفتن به بچه های دیگر ندارند.

4. زمانی که با بچه های دیگر هستند احساس می کنند که همه به آنها نگاه می کنند حتی در میان افراد آشنا آن ها اغلب تنها بازی می کنند.

میل به کم رویی ممکن است ژنتیکی باشد!

برخی اوقات خجالتی بودن در ذات و سرشت کودک است، یعنی منشا آن زیستی بوده و به صورت ژنتیکی منتقل شده است و علل خارجی ندارد.

اما گاهی محرک های بیرونی سبب شکلگیری این شخصیت در کودک میشود. مانند:

سرکوب اعتماد به نفس شان به وسیله ی اطرافیان بزرگسال به خصوص والدین 

انتظار بیش از حد والدین و ایجاد ترس از شکست در کودکان

رفتار والدین خجالتی سبب انتقال این حس به کودک شده و کودکان از این رفتار الگو میگیرند.

روانشناسی کودک-خجالت

 

پرخاشگری در کودک :

پرخاشگریِ موردی در کودک طبیعی است اما اگر به کرات یا بر طبق یک الگوی مشخص اتفاق بیفتد خطرناک خواهد بود.

پرخاشگری معمولا از ناتوانی کودک شما درکنار آمدن با خشم، عوامل بیولوژیکی، بدرفتاری والدین یا کمبود مهارت‌های ارتباطی ناشی می‌شود.

کودکانی که رفتار پرخاشگرانه دارند معمولا خودانگیخته، بی‌قرار و زودرنج‌اند.

بیشتر کودکان پرخاشگر، والدین پرخاشگر دارند.

البته پرخاشگری بیشتر تحت تاثیر عوامل ژنتیکی است تا محیطی، اما والدینی که دچار تغییرات خلقی هستند باید روی رفتار‌شان کنترل داشته باشند.

اغلب اوقات عدم نظارت یا واکنش شدید به رفتار کودک و تنش‌های خانوادگی به مشکلات رفتاری جدی در کودک منجر می‌شوند.

این بچه‌ها دچار کمبود عزت نفس هستند و به همین دلیل سرخوردگی خود را به شکل بی‌ادبی نسبت به سایرین بروز می‌دهند.

برخی از عوامل خانوادگی که به شدت در ایجاد پرخاشگری در کودکان مؤثرند عبارتند از:

سطح تنش‌های خانوادگی، مشکلات جدی میان والدین، افسردگی و تأثیرگذاری مثبت یا منفی خانواده.

علاوه بر اینها می‌توان به خطاهای والدین، از جمله تنبیه شدید، عدم هماهنگی بین پدر و مادر، عدم تحسین کودک، کودک‌آزاری و غیره نیز اشاره کرد.

رسانه‌ها در شکل‌گیری رفتارهای اجتماعی کودکان نقش زیادی دارند. 

برنامه‌هایی مانند کارتن‌های خشونت امیز و مسابقات فوتبال پرخاشگری را در کودکان تشدید می‌کنند.

بچه‌ها معمولا از مشاهدات‌شان تقلید می‌کنند. مثلا، با دیدن تصویر افرادی که مشت و لگد می‌زنند تمایل پیدا می‌کنند که در زندگی واقعی این کارها را انجام بدهند.

رفتار درست والدین میتواند بر کاهش پرخاش کودکان موثر باشد.

 

روانشناسی کودک

نق زدن و  بهانه گیری کودک :

نق زدن همیشه والدین را آزار می دهد و تحمل لحن نق نق کودک دشوار است .

اغلب زمانی که کودکان خردسال خسته، عصبانی یا ناراحت هستند، شروع به نق زدن می کنند ، آرام کردن آنها در این شرایط بسیار مشکل است.

به سختی میتوان فهمید کودکان چه وقت نق نق می کنند،برای نق زدن از چه کلماتی استفاده می کنند و یا برای چه چیزی نق می زنند.

این لحنی از صدا به همراه غر زدن های بی پایان است که مشکلاتی را به وجود می آورد.

نق زدن در 3.5 سالگی به اوج خود می رسد .در صورت عدم یافتن راه حلی مناسب ممکن است تا سنین مدرسه نیز ادامه پیدا کند. 

پس قبل از شکل گیری رفتار نق زدن در کودکان ، از ایجاد آن جلوگیری کنید.
رفتار او پیش بینی کنید. فعالیتی برای او فراهم کنید ، بازی با اشیاء جدید را به او آموزش دهید و او را سرگرم کنید.

به هنگام صحبت کودک با شما ، سعی کنید تا پاسخ او را به سرعت دهید . هرگز پاسخ او را به بعد از گریه کردنش موکول نکنید.

اگر امکان پاسخ سریع ندارید باید علامتی دهید تا متوجه شود شما می شنوید ، مثلا بگویید صداتو میشنوم،تا توجه او را جلب کنید.

به چشمانش نگاه کنید و نشان بدهید مه متوجه او هستید.

اجازه ندهید تا کودک مدت زیادی منتظر پاسخ شما باشد. در غیر اینصورت کاری را انجام می دهد که برایتان ناخوشایند است. 

اگر کودک شما بدون نق زدن ، بتواند توجه شما را به خود جلب کند ، حتما او را تشویق کنید و بگویید:«عزیزم من این روش سؤال پرسیدنت را خیلی دوست دارم».

نگذارید کودک با نق زدن موفق شود.

اگر کودک با نق زدن به نیازهای خود برسد ، مدام از این روش استفاده خواهد کرد.

کودک باید تفاوت میان رفتار خوب و بد را از شما بیاموزد.

اگر آموزش شما درست و اصولی باشد ، کمتر از بچه های دیگر تاثیر می گیرد و برای اصلاح رفتار خود بیشتر تلاش می کند.

فرزند شما با فریاد کشیدن سعی در جلب توجه می کند. اما شما باید با نادیده گرفتن این صدا ها و اشک ها، راهکار «خاموشی» را به کار ببندید تا کودک به آن رفتار عادت نکند.

روانشناسی کودک

 

معرفی اختلالات بالینی در کودکان 

بیش فعالی در کودک :

از 7 تا 8 درصد کودکان مدارس ابتدایی به اختلال کم توجهی بیش فعالی دچار هستند .

در تشخیص بیش فعالی به عنوان نشانه های اصلی آن می توان به موقعیت هایی که فرزندبه توجه مستمر نیاز دارد ، اشاره کرد .

از سایر خصوصیات می توان به میدان توجه کوتاه و حواس پر تی اشاره کرد .

کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه یا بیش فعالی (ADHD) اغلب باهوش، خودجوش و دلسوز هستند.

اما نگهداری از آنها با چالش‌های بسیاری همراه است.

مشکلات رفتاری، فراموشی انجام کارها، نافرمانی، عزت نفس پایین، مشکل در دوست داشتن و فراز و نشیب های عاطفی که از ویژگی‌های مختص مبتلایان به ADHD محسوب می شود، می‌تواند برای والدین ناراحت کننده و حتی ناامید کننده باشد.

والدین برای نگهداری از کودک بیش فعال خود باید از نیازهای فرزندشان به شدت حمایت کنند و او را به دنبال کردن علاقه خود ترغیب کنند.

همچنین باید اطمینان حاصل کنند که کودک در جامعه احساس دوست داشتن، پشتیبانی و امنیت می کند.

صحبت در مورد اختلال بیش فعالی و پیگیری درمان در صورت لزوم، می تواند امکانات مورد نیاز کودک را فراهم کند تا در آینده بتواند بزرگترین مشوق خودش باشد.

 عزت نفس پایین یک عارضه رایج و برگشت پذیر در ADHD است، اما والدین باید به علائم افسردگی نیز توجه کنند.

زیرا کاهش عزت نفس پایدار و احساس بی ارزشی ممکن است نشانه هایی از یک مشکل فراتر از ADHD باشد و به راه درمانی دیگری نیز نیاز داشته باشد.

روانشناسی کودکان

اختلال یادگیری اختصاصی کودک :

این مشکل،به عنوان یک اختلال عصبی رشدی می باشد .

و مشخصه آن مشکلات پایدار در زمینه یادگیری مهارت های تحصیلی مربوط به خواندن ، بیان نوشتاری و ریاضیات است.

نشانه های اختلالات یادگیری در کودکان:

– کودک قوانین مهدکودک یا مدرسه را درک نکرده و از آنها پیروی نمی کند، و رابطه خوبی با دوستانش ندارد.

– کلمات و جملات را به طور دست  گویا بیان نمیکند و به سوالات جواب نامربوط میدهد.

– در خواندن و نوشتن، درک مفهوم کلمات و اعداد با مشکل مواجه است و هنگام انجام فعالیت های ذهنی و فکری واکنش های هیجانی بروز میدهد.

– در راه رفتن، دویدن و عملکردهای حرکتی با مشکل مواجه است.

این کودکان معمولا دارای هوش خوبی بوده و رشد آنها کاملا طبیعی است،

حتی در خانه رفتارهای متعادلی و درست دارند اما در هنگام یادگیری به دلیل اختلال در مسیرهای عصبی و توانایی ارتباط مغزی، در دریافت، پردازش و ذخیره اطلاعات مشکل دارند.

بررسی دقیق علت ایجاد اختلالات آموزشی امر مهمی است،.

چراکه این رفتارها ممکن است به عنوان نشانه ای از بیماری های متابولیک یا نقایص ژنتیکی بروز پیدا کرده باشد که حتما نیاز به پیگیری و درمان دارد.

تولد زودرس کودک، وزن کم هنگام تولد، تغذیه ناسالم یا نامناسب (مثل وجود مسمومیت با سرب).

و یا پرورش در محیط با استرس و اضطراب، کم رنگ بودن رابطه عاطفی مادر و پدر با فرزند، عدم توجه مربی یا معلم به فرزند می توانند زمینه ساز ناهنجاری های رفتاری به شکل اختلال در عملکرد یادگیری در کودک باشند.

باید توجه داشت که والدین و مربیان کودک که بیشترین شناخت را از رفتارها و واکنش های کودک دارند، به خوبی با علائم و نشانه های ناتوانی در یادگیری کودکان آشنا باشند و این مشکلات را با بازیگوشی و شیطنت کودک اشتباه نگیرند.

روانشناسی کودکان 

لکنت زبان :

لکنت زبان کودک در واقع یک وقفه در جریان صحبت کردن است .

بسیاری از کودکان لکنت زبان را در بین 2 تا 5 سالگی تجربه می کنند. نشانه های لکنت زبان شامل موارد زیر است:

بعضی بخش های کلمات، جملات یا عبارات را تکرار میکنند.

برخی از حروف را کش میدهند.

یا بجای بعضی حروف صداهایی غیر مرتبط در می آورند.

هجا ، کلمات یا عبارات خاص را مکررا تکرار میکنند.

در بسیاری از موارد ، لکنت زبان خود به خود در سن 5 سالگی از بین می رود. در بعضی از کودکان ممکن است دوره درمان طولانی تر باشد .

اولین نشانه های لکنت زبان   بین  18 تا 24 ماهگی کودک ظاهر میشود.

ممکن است والدین از  ​​لکنت زبان در کودک خود ناراحت و ناامید باشند  ، اما لکنت زبان در این مرحله طبیعی است.

ممکن است کودک برای چند هفته یا چند ماه لکنت زبان داشته باشد، این لکنت زبان دائمی نیست .

در صورت عدم توجه و معاینه این اختلال تکرار ها بیشتر و بیشتر می شود .

در کودکانی که مداخله ی زودرس دریافت می کنند احتمال رفع کامل لکنت زبان 7 برابر بیشتر است.

روانشناسی کودکان

  شب ادراری :

منظور از شب ادراری حالتی است که کودک شب‌ها ناخواسته رختخواب خود را خیس می‌کند.

شب ادراری تقصیر کودک نیست و نباید صبح در مواجهه با رخت خواب خیس او را متهم به تنبلی کرد.

حدود 12 % از کودکان هفت تا نه ساله مرتب شب‌ها در رختخواب ادرار می‌کنند. در این بین مشکل تعداد اندکی از کودکان (2 ـ 1.5 %) تا دوران نوجوانی و بزرگسالی ادامه می‌یابد.

شب ادراری در کودکان سه دلیل اصلی دارد:

– مثانه به قدر کافی کشیده نمی‌شود تا تمام ادرار را در طول شب نگه دارد.

– شب‌ها ادرار بسیار زیادی تولید می‌شود.

– کودک هنگامی که مثانه پیام پر شدن را به مغز می‌فرستد، از خواب بیدار نمی‌شود.

دلایل شب ادراری در کودکان متعدد است که خوشبختانه تمام آنها قابل درمان است.

شب ادراری می‌تواند ارثی نیز باشد، اگر یکی از والدین خاطره ناخوشایندی از شب‌های دوران کودکی خود داشته باشد، فرزندشان نیز به احتمال 40 % این مشکل را تجربه خواهد کرد.

حال اگر هر دو والدین شب ادراری را تجربه کرده باشند، این احتمال به 70 % افزایش می‌یابد.

شب ادراری شبانه در پسرها حدود 50 درصد شایع تر است ممکن است.

کودک در هر سنی که باشد هرگز به علت شب ادراری نباید مسخره و شرم زده کرد .

این کار نه تنها به او کمکی نمی کند بلکه مشکلات جدی احساسی و روانی را ایجاد می کند .

از دلایل شب ادراری می توان به موارد پزشکی ، احساسی و عاطفی ، تکاملی و نوع خواب اشاره کرد و بر اساس آن به درمان پرداخت .

روانشناسی کودکان

روانشناسی و فرزندداری

بیش فعالیخشونتروانشناسی و فرزندداریشب ادرارمراقبت و ایمنی کودکوالدین اگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *